Reflectie | Spronken & Spronken
Brochure Kasteel de Wittenburg
Voor de expositie Reflectie, met beeldende kunst van Caius en Arthur Spronken, schreef en ontwierp Pricker Producties een brochure. Reflectie wordt tentoongesteld van 28 augustus 2025 tot 1 februari 2026 bij Kasteel de Witttenburg in Wassenaar.
Tussen de statige bomen en sierlijke paden van het park rond Kasteel De Wittenburg komen vanaf eind augustus twaalf bronzen sculpturen tot leven. Monumentaal, gelaagd, en met een eigen zeggingskracht. Het zijn werken van beeldhouwer Caius Spronken (1958) – krachtig en intiem tegelijk – die voor het eerst op deze wijze in de buitenruimte van het Wassenaarse landgoed te zien zijn. Binnen in het kasteel ontmoeten bezoekers de bronzen plastieken en tekeningen van zijn vader, de internationaal gevierde kunstenaar Arthur Spronken (1930–2018). Een ontmoeting tussen generaties, stijlen en ritmes. Maar vooral: een reflectie op wat ons raakt.
Twee kunstenaars, één intuïtieve lijn
Wat ontstaat er wanneer vader en zoon in dialoog worden gebracht via hun werk? Die vraag vormt het hart van deze tentoonstelling. Caius Spronken: “We zoeken allebei naar een harmonische balans in compositie. Mijn vader op zijn manier, ik op de mijne. Maar de drijfveer is dezelfde: schoonheid vangen in vorm. Sublimeren.”
De tentoonstelling toont dit familie-DNA in volle breedte. Buiten in de tuinen staan twaalf grote bronzen beelden van Caius opgesteld, waaronder recent werk dat niet eerder is geëxposeerd. Binnen zijn kleinere plastieken van Arthur Spronken te zien, evenals een selectie van tekeningen die hij in de laatste jaren van zijn leven maakte. Deze subtiele, vaak kwetsbare schetsen ontstonden in de intimiteit van zijn slaapkamer-atelier, waar hij vanwege hartklachten voornamelijk werkte. Ze tonen een andere, meer verstilde kant van de kunstenaar die vooral bekend werd met zijn imposante paarden en amazones.
Beelden als taal
Wie Caius Spronken hoort spreken over zijn werk, hoort een kunstenaar die denkt in ritme, vorm en gevoel. Voor hem begint elk beeld met een innerlijke impuls: “Je ziet iets, je voelt iets. En dan probeer je dat met plastische taal, vorm te geven. Dat is een soort avontuur met jezelf, waarbij je soms op een positieve manier gevangen raakt in de wereld die je in je hoofd hebt.”
Zijn beelden spreken zonder woorden. Ze ontstaan organisch, soms letterlijk uit de brokstukken van een ander werk. “Als een figuratief beeld valt en in stukken ligt, zie je soms een nieuwe schoonheid. Dat kan de start zijn van een collagewerk: losse elementen die samen iets nieuws vormen. Spontaan, speels, vrij.”
Caius’ collagebeelden zijn opgebouwd uit was, waarin hij delen aan elkaar hecht tot een nieuw, dynamisch geheel. Achter elk werk schuilt een technisch vernuft: fragiele verbindingen worden verstevigd met een houten raamwerk dat later in brons wordt gegoten. “Die techniek leer je niet op school,” zegt hij, “die leer je van het doen. Of, zoals in mijn geval, van je vader.”
Erfenis van een meester
Arthur Spronken werd een van de bekendste Nederlandse beeldhouwers van de twintigste eeuw. Hij studeerde onder Marino Marini in Milaan, exposeerde wereldwijd en had overzichtstentoonstellingen in onder meer het Rijksmuseum, het Frans Hals Museum en Museum Beelden aan Zee. Hij werkte op het door hemzelf gebouwde landgoed Varpullan in Zuid-Limburg, tussen notenbomen, paarden en beelden. “Alles is er nog precies zoals hij het achterliet,” vertelt Caius. “Zijn atelier is als een baarmoeder van zijn kunst.”
In zijn beelden zocht Arthur Spronken naar de kracht van beweging. Zijn paarden galopperen – zelfs als hun benen ontbreken. Ze zijn monumentaal en tegelijk sensueel, gespierd, geladen met energie. “Een paard is voor mijn vader geen dier,” zegt Caius. “Het is een levenskracht. Een bonk energie. Zwevend boven een sokkel voel je bijna de beweging. Die vitaliteit, die bries, dat is wat hij verbeeldde.”
Zijn tekeningen daarentegen laten een andere toon horen. Stilte. Verstilling. Reflectie. Een krachtige tegenhanger van het bronzen oeuvre – en een waardevolle toevoeging aan de expositie.
Van circus tot contemplatie
Voor Caius is de expositie een zorgvuldig gecomponeerde ervaring. “Je moet een show maken, net als een circus,” zegt hij. “Wat plaats je eerst, wat volgt daarna? Je creëert een wereld door hoe je de beelden rangschikt. Als het goed is ontstaat er magnetisme tussen de werken. Dan zie je wie je bent, in wat je gemaakt hebt.”
De bezoeker wandelt langs een tijdlijn van Caius’ werk. Zijn figuratieve beelden, vaak menselijke naakten, tonen verwondering over de plastische vorm. Zijn collagewerken spreken een andere, lossere taal – speelser, grilliger, maar met dezelfde gevoeligheid voor balans. Allen gegoten in brons, allen uiting van een innerlijke wereld.
“Als het lukt om beelden zo neer te zetten dat ze samen iets vertellen,” zegt hij, “dan is het alsof ik van een afstand naar mezelf kijk. Alsof ik mijn leven zie in vormen.”
Erfgoed én evolutie
Hoewel de expositie de naam Reflectie draagt, is het meer dan een terugblik. Het is ook een vooruitblik. Op de toekomst van een artistieke lijn die begon bij Arthur, voortleeft in Caius, en via hun beelden telkens opnieuw wordt herschapen.
Waar Arthur extrovert was, zoekt Caius meer de stilte. Waar vader werkte aan monumentale kracht, zoekt de zoon ook naar breekbaarheid. En toch: in beide oeuvres klinkt dezelfde drang om schoonheid vorm te geven. Dezelfde fascinatie voor de natuur, de plastische vorm, het mysterie van het materiaal.
De een werkte dagelijks, aan tien beelden tegelijk. De ander gunt zichzelf tijd om te reflecteren. Maar beiden raken de toeschouwer op hun eigen manier. Zoals Caius het verwoordt: “Als het mij niet raakt, zal het een ander ook niet raken. Maar als die vonk er is, dan springt hij over.”